فرنود حسنی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ فرنود حسنی
آرشیو وبلاگ
      مدیریت فناوری اطلاعات (IT Management)
۶ ميليون دلار كمك به فقراى اطلاعاتى نویسنده: فرنود حسنی - شنبه ٥ آذر ۱۳۸٤
نوشته شده توسط:ليلا خدابخشی              تاريخ ارسال:۵آذر۸۴
عصر توسعه به عقيده بسيارى از ۲۰ ژانويه ۱۹۴۹ آغاز شد، زمانى كه ترومن (رئيس جمهور آمريكا) در نطق آغاز كار خود براى اولين بار نيم كره جنوبى را «نواحى كمتر توسعه يافته» خواند.۱آن زمان نه ترومن نه ديگرانى كه تا دهه ۹۰ در مورد توسعه نظريه پردازى كردند گمان نمى كردند روزى ارتباطات و فناورى اطلاعات (ICT) به عنوان موتور محركه توسعه جوامع، سران همه اعضاى سازمان ملل متحد را به شمال آفريقا بكشاند تا راهى براى كاهش فاصله ميان فقرا و اغنياى اطلاعاتى، انتخاب رئيس براى مهمترين ابزار جامعه اطلاعاتى (اينترنت) و چگونگى اجراى اهداف جامعه آينده بيابند.همان طور كه هيچ كس گمان نمى كرد سران دنيا در عصر اطلاعات بارها و بارها سوگند ياد كنند كه دموكراسى، توسعه پايدار، آزادى هاى بنيادين، و حق توسعه را محترم مى شمارند. سران جهان هفته پيش در اجلاس جهانى جامعه اطلاعاتى (WSIS) مجموعه اى از اهداف آينده را تاييد كردند كه قرار است در ۱۰ سال آينده نتايج آن را به سازمان ملل متحد گزارش كنند. اگرچه در زمينه كمك مالى نهايت دست و دل بازى اغنياى اطلاعاتى بيش از شش ميليون دلار نشد و اداره اينترنت نيز از حاكميت ثروتمندترين ها خارج نشد، اما مردم دنيا رو به افق ۲۰۱۵ گام برمى دارند.
• فرصت ديجيتال، قلك توخالى
گزارش نهايى موسسه فرصت هاى ديجيتال نشان مى دهد كه رابطه مستقيم ميان سرانه توليد ناخالص ملى و ضريب نفوذ اينترنت وجود دارد. در كشورهاى با سرانه درآمد يك هزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت در حدود يك دهم درصد است. با افزايش سرانه توليد ناخالص ملى تا ده هزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت به سوى ده درصد حركت مى كند و با افزايش درآمد سرانه به سوى صدهزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت به سمت ۱۰۰درصد ميل مى كند بنابراين شكاف ديجيتالى با عمق قابل تصور آن وجود دارد، اگرچه چهره اى به زشتى و عريانى فقر ناشى از گرسنگى و تشنگى ندارد. بنابراين بديهى است: «نياز به همبستگى ديجيتالى داريم كه مى تواند مبتنى بر منشورى ديجيتالى باشد و بر اساس آن اقتصادهايى كه در محور فناورى هاى اطلاعاتى و ارتباطى پيشرفت بيشترى دارند موظف به كمك به ضعيف ترها باشند.» (بخشى از سخنرانى عبدالله وادى رئيس جمهور سنگال) ملزم كردن ثروتمندان دنيا به كمك مالى براى ضعيف ترها در دور اول اجلاس ژنو صندوق كاهش شكاف ديجيتالى را به ارمغان آورد كه يك دستاورد عينى بود اما عزم نه چندان جزم «كشورهاى پولدار» اين صندوق را تا كنون به «قلكى توخالى» بدل كرده است. نامتوازن بودن توليد ناخالص ملى و توزيع آن در ميان گروه هاى اجتماعى مهم ترين دليل شكاف ديجيتالى است. درست است كه دو ميليارد نفر از جمعيت جهان هنوز به تلفن دست نزده اند در حالى كه ۴۰۰ ميليون نفر به طور ثابت به اينترنت دسترسى دارند. ده درصد از جمعيت جهان (۶۲۶ ميليون نفر) در كشورهاى جنوب صحراى آفريقا زندگى مى كنند در حالى كه فقط ۲/۰ درصد از خطوط تلفن جهان در اين منطقه فعال است. ضريب نفوذ تلفن ثابت در اين كشورها نسبت به كشورهاى با درآمد متوسط هنوز يك پنجم است. بنابراين كمك كشورهاى غنى به كشورهايى كه ضريب نفوذ ICT در آنها به طرز چشمگيرى پايين است، توجيه دارد اما مثل هميشه قائم به تصميم كسانى است كه در سمت اغنياى شكاف ديجيتالى ايستاده اند.
در سند اجرايى تونس نيز بار ديگر بر وجود صندوق شكاف ديجيتالى تاكيد شده و از كشورها درخواست شده كمك هاى داوطلبانه خود را براى تبديل شكاف ديجيتالى به فرصت ديجيتالى به اين صندوق اهدا كنند.
• ابزار آمريكايى ابزار جهانى
اينترنت در آمريكا متولد شد، رشد كرد و ادامه حيات داد تا روزى كه به بستر توسعه تبديل شد. هنوز هم فاصله فناورى ميان ايالات متحده آمريكا و ساير كشورهاى جهان در هيچ زمينه اى عميق تر از كامپيوتر و ارتباطات نيست. «در ژانويه ،۱۹۹۷ چند هفته قبل از آنكه بيل كلينتون اولين سخنرانى كنگره ايالات متحده آمريكا را به طور زنده و از طريق شبكه راديويى اينترنت ارائه دهد، رئيس جمهورى فرانسه ژاك شيراك كتابخانه ملى كشورش را افتتاح مى كرد و متحير به كامپيوتر و «موس» كه به او نشان مى دادند چشم مى دوخت.» ۲
هنوز هم نيمى از كاربران اينترنت دنيا در آمريكا زندگى مى كنند. اكنون نزديك به ۵۰ درصد از كاربران اينترنت در آمريكا و كانادا زندگى مى كنند، در حالى كه ۲۷ درصد در اروپا، ۲۳ درصد در آسيا، ۵/۳ درصد در آمريكاى لاتين و تنها ۵/۱ درصد از كاربران اينترنت در كشورهاى آفريقايى و خاورميانه زندگى مى كنند. در ايران ۵/۱ درصد از جمعيت كاربر اينترنت هستند، در حالى كه در آمريكا ۱۵/۵۰ درصد مردم در سال ۲۰۰۱ به عنوان كاربر اينترنت تعريف شده اند.
با اين حساب عجيب نيست كشورى كه مخترع اينترنت بوده و بيشترين كاربران را دارد، امروز رئيس اين شبكه جهانى باشد، اما به عقيده اكثر مردم دنيا اينترنت ديگر ابزارى آمريكايى نيست، بلكه ابزارى جهانى است كه بايد به صورت جهانى اداره شود. به همين دليل در آخرين گردهمايى جهانى درباره جامعه اطلاعاتى تقريباً يكصدا تاكيد شد كه اداره اينترنت بايد شفاف، دموكراتيك و فراگير باشد و اين كلمه آخر عزم مردم دنيا در مشاركت براى اداره اينترنت را مى ر ساند. براساس بند ۷۲ سند اجرايى تونس (Tunis Agenda) از دبيركل سازمان ملل متحد درخواست شده تا در نيمه دوم سال آينده فورم راهبرى اينترنت (IGF) را برگزار كند. اين فورم بنابر اصرار گروه همفكر (ايران، پاكستان، عربستان، برزيل، چين، هند، آفريقاى جنوبى، كوبا و ونزوئلا) و كشورهاى ساكت به تصويب رسيد.اين فورم تنها نقش مشورتى دارد و اجازه سياستگزارى در مديريت موسسه آيكان را ندارد. آيكان مسئوليت ثبت دامنه و آدرس دهى به تمام كاربران اينترنت در دنيا را برعهده دارد. مديريت ارشد در اين موسسه از سوى ايانا وابسته به وزارت بازرگانى آمريكا انجام مى شود. به عقيده برخى كارشناسان تشكيل فورم مشورتى راهگشاى اداره مشاركتى تر اينترنت در آينده خواهد بود، اما گروه بدبين نيز معتقد است بيانيه «پاتون رو بيرون بكشيد» به كرسى نشسته به طورى كه با تشكيل اين فورم مشورتى عملاً فرصت دخالت در مديريت آيكان از دست رفته است.
• پيگيرى اهداف
توافق هاى جهانى بر دستوركارهاى بين المللى تاكنون كم نبوده است. آخرين آنها اجلاس هزاره سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۰ بوده كه اهداف آن كاهش فقر، ارتقاى سطح آموزشى، بهبود استانداردهاى بهداشت، افزايش توانمندى و مشاركت شهروندان و جلوگيرى از كاهش منابع طبيعى بود، اما مهمترين تفاوت اجلاس جهانى جامعه اطلاعاتى تصويب سازوكارى براى پيگيرى اجرايى اهداف WSIS است. در سند اعلاميه اصول و برنامه عمل WSIS كه در ژنو تصويب شد به همراه دو سند اجرايى و سياسى تونس مجموعه اى است مورد توافق دنيا در ساختن جامعه اطلاعاتى آينده. راهكارى اجرايى و پيگيرى اهداف WSIS (ژنو ۲۰۰۳ و تونس ۲۰۰۵) در ماده ۸۳ سند اجرايى تونس مورد تاكيد قرار گرفته است.
بر اين اساس دو نهاد بين المللى از اين پس پيگيرى اجراى تعهدات wsis را در دو سطح دولت ها و مابين دولت ها برعهده خواهند داشت. كميته دانش و تكنولوژى براى توسعه (CSTD) كه يكى از زيرمجموعه هاى شوراى اقتصادى و اجتماعى سازمان ملل (ECO- SOC) است، وظيفه دارد گزارش سالانه اهداف wsis در مورد اقدامات بين دولت ها را از طريق اين شورا به دبيركل سازمان ملل ارائه كند. اولين گزارش اين گروه اواخر سال ۲۰۰۶ ارائه مى شود. روساى اجرايى سازمان ملل (CEB) هم مسئوليت دارند كه نحوه اجراى مصوبات wsis و تعهدات كشورها را پيگيرى كنند و به سازمان ملل گزارش بدهند. اولين گزارش اين گروه نيز در نيمه دوم سال ۲۰۰۶ ارائه مى شود.
سه آژانس سازمان ملل، يعنى اتحاديه بين المللى ارتباطات دوربرد (ITU)، سازمان آموزشى، علمى و فرهنگى سازمان ملل (UNESCO) و برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) نيز براى اجراى مصوبات wsis مسئوليت ويژه خواهند داشت. به اين ترتيب با تصويب دو سند سياسى و اجرايى در اجلاس تونس و بيانيه اصول و برنامه عمل اجلاس ژنو جامعه اطلاعاتى مجموعه اى از اهداف و راهكارها را براى دستيابى به دنيايى مردم محور، توسعه مدار و فراگير در اختيار دارد كه قرار است تا سال ۲۰۱۵ به بسيارى از اهداف مبتنى بر فناورى ارتباطات و اطلاعات (ICT) دست يابد.
• نگاه از بيرون به WSIS
گردهم آمدن نمايندگان كشورهاى دنيا براى دومين بار در تونس طى سه سال به خودى خود اهميت دستور كار را نشان مى دهد و دستيابى به اجماع در تمام موارد حتى مواردى كه در آينده هم ادامه مى يابد نيز نشانه درك در مجموع نزديك به واقعيت سران دنيا است. در اين بستر جهانى، نتيجه اجماع در مورد مفهوم جامعه اطلاعاتى گذشته از الزامات فنى در به كارگيرى ICT، جامعه اى مردم محور،  توسعه مدار و فراگير است كه در هر سه مفهوم تاكيد تلويحى بر دموكراسى وجود دارد.
تعبير دبيركل سازمان ملل متحد از جامعه اطلاعاتى «جامعه اى است كه در آن ظرفيت هاى انسانى و دموكراسى با دسترسى به ابزارها و فناورى هاى مورد نياز گسترش يابد و در كنار آن آموزش براى كاربرد اين فناورى ها مورد توجه قرار گيرد.»به عقيده كوفى عنان مانع اصلى در راه دستيابى به جامعه اطلاعاتى مورد توافق مردم دنيا بيشتر سياسى است تا اقتصادى چون هزينه برقرارى اتصال به كامپيوتر، تلفن همراه و ICT را مى توان تامين كرد. نماينده مردم دنيا در سازمان ملل متحد مى گويد وقت آن رسيده كه از صحبت درباره شكاف ديجيتالى به راه حل اجرايى درباره آن بپردازيم چون ما مشكلات را مى شناسيم و بايد به گسترش و پرورش فرصت هاى ديجيتالى مشغول شويم.عنان وابستگى جامعه جديد به اينترنت را در نظر دارد: «اينترنت، نتيجه يك همكارى بى بديل و عظيم جهانى است. اگر مى خواهيم مزايا و فوايد اينترنت در سراسر جهان گسترده شود، بايد همين روح همكارى و مشاركت را ميان دولت ها،  بخش خصوصى، جامعه مدنى و سازمان هاى بين المللى رواج بدهيم.
و البته خون حيات بخش جامعه اطلاعات «آزادى» است. اين آزادى است كه به مردم امكان بهره گيرى از دانش را در هر كجا فراهم مى سازد، روزنامه نگاران را در انجام وظايف اساسى شان يارى مى دهد و به شهروندان كمك مى كند كه دولت هاى خود را پاسخگو نگه دارند. بدون فضاى باز،  بدون حق جست وجو، دريافت و افشاى اطلاعات و ايده ها از طريق هر نوع رسانه و بدون توجه به رمزها، انقلاب اطلاعات از حركت خواهد ايستاد و چنين جامعه اطلاعاتى كه به ايجاد آن اميد بسته ايم، زنده نخواهد ماند.»
او بار ديگر در آخرين گردهمايى ملل درباره جامعه اطلاعاتى تاكيد مى كند كه سازمان ملل متحد قصد كنترل اينترنت را ندارد اما مى خواهد مطمئن شود كه اينترنت امن و حق همه مردم دنيا باشد و به جاى سياستمداران به دست موسسات فنى اداره شود.دبيركل اتحاديه بين المللى ارتباطات دوربرد (ITU) هم اگرچه به عنوان نهادى در زير چتر سازمان ملل متحد، همصدا با كوفى  عنان است اما بحث و گفت وگو درباره چگونگى حاكميت اينترنت را «بندباز» و ادامه دار اجلاس مى داند. او راهكار كارا براى كاهش شكاف ديجيتالى را ايجاد نهاد قانونى موثر براى اطمينان از اجراى كامل بازار رقابتى مى داند. محيط رقابتى طراحى شده براى جذب سرمايه و اطمينان از تامين نيازهاى مشتريان ضرورى است. توجه به دسترسى جهانى به عنوان يك فرصت، يك فرصت تجارى، شايد موثرترين راهكار براى كمك مالى به توسعه ICT در آفريقا است.در بستر جهانى اگرچه وفاقى چشمگير با مواضع ايران در مورد حاكميت اينترنت و مفهوم جامعه اطلاعاتى وجود دارد اما يك نقطه سياه همواره ايران را در جايگاه مشكوك اگر نه متهم قرار مى دهد:  «به رسميت شناختن حق دسترسى آزادانه به اطلاعات.»
• نگاه از درون به WSIS
شايد فعاليت پيگيرانه گروه مذاكرات ايران (وزارت خارجه، شوراى عالى اطلاع رسانى و دانشگاه) در چانه زنى هاى بين المللى جامعه اطلاعاتى بود كه موجب شد سالن اصلى اجلاس حتى در سومين روز هنگام سخنرانى وزير ارتباطات ايران سراپا گوش باشد. همه منتظر بودند نظر عضو ارشد گروهى كه در تدوين نهايى سند راهبرى اينترنت دخيل بوده، را بدانند. «ما بر اين باوريم كه تعاملات گسترده و تبادلات فرهنگى ميان ملل به افزايش آگاهى ها و درك بهتر از برابرى واقعى حقوق بشر و آزادى بيان خواهد انجاميد. كشورهاى مدعى حقوق بشر و آزادى بيان بى پروا و به صورت غيرقانونى از پخش صدا و تصوير ملل مظلوم جلوگيرى مى كنند. در حالى كه دست طرفداران خود را براى انتشار هرگونه دروغ باز مى گذرانند.» محمد سليمانى در حاشيه اجلاس به خبرنگاران ايرانى نيز مى گويد: «دستاورد ما در حاكميت اينترنت خوب بوده و با چند حركت ديگر مى توانيم اينترنت را از حاكميت آمريكا خارج كنيم.»
او البته بر فرآيند طولانى مشاركتى شدن مديريت در اينترنت آگاه شده: «حداقل پروسه براى اصلاح شيوه مديريت اينترنت ۱۰سال است.»
درست همزمان با برگزارى اجلاس WSIS در تونس و بحث هاى داغ حاكميت اينترنت ايسنا خبرى را مخابره كرد كه بر مبناى آن شركت آمريكايى ICهاست تمامى سرورهاى يك شركت ايرانى را مسدود كرد، اين خبر همزمان به دست وزير نرسيد، اما عكس العمل معاون فناورى وزارت اطلاعات را برانگيخت: «سرويس دهندگان خارجى در حالى براى هاست كردن سايت ها از ما پول مى گيرند كه اگر در شرايطى منافع خود را در خطر ببينند، نسبت به انجام چنين اعمالى اقدام مى كنند.»عبدالمجيد رياضى با اشاره به صحبت هاى وزير ارتباطات در اجلاس تونس مبنى بر اينكه بحث هاى حقوقى در مواردى كه رقابت هاى سخت سياسى، اقتصادى پيش آيد، از بين مى رود، به ايسنا مى گويد: «در حال حاضر در دنيا رقابت فرهنگى وجود دارد و از آنجا كه فرهنگ اصيل اسلامى با فرهنگ مورد نظر غرب همخوانى ندارد و در صورت ادامه يافتن اين رقابت قطعاً فرهنگ اصيل اسلامى تفوق خواهد يافت، بنابراين آنها نگران بوده و نسبت به مسدود كردن سايت ها اقدام مى كنند.»او معتقد است: «بحث سانسور در مسائل اقتصادى نيز به همين شكل است. به طورى كه تنها سايت هاى اسلامى و فرهنگى بسته نشده و سايت هاى تجارى و اقتصادى هم خيلى راحت مسدود شده اند. اين بحث در حاكميت اينترنت هم به همين صورت است، تمام هستى كشورها در مسائل مختلف بر روى شبكه جهانى قرار مى گيرد، در حالى كه حاكميت آن در دست يك كشور متمركز شده است.»
به همين دليل پيشنهاد رياضى ايجاد ديتا سنتر يا مراكز داده داخلى است. چون اطلاعاتى كه از كشور خارج مى شود، بسيار ذى قيمت است. به طورى كه شايد كشورها براى به دست آوردن چنين مجموعه اى از اطلاعات بايد سال ها تلاش مى كردند.
شايد اطلاعات مذكور محرمانه نباشند، اما حجم عظيمى از اطلاعات به روز و دقيق، امكان سوءاستفاده خواهد داشت و در نتيجه از نظر امنيتى همچنين از بعد اقتصادى هزينه هايى براى ما دارد.
در همين حال عضو ارشد گروه مذاكرات ايران ICT را بستر توسعه مى خواند. نصرالله جهانگرد در حالى كه رئيس جمهورى اخيراً تاكيد كرده كه بايد براى وب سايت هاى اينترنتى چاره اى انديشيد، مى گويد: «اينترنت به «پلت فورم» توسعه تبديل شده است.» او به درستى اشاره مى كند كه برنامه چهارم توسعه ايران دانايى محور است. براساس برنامه چهارم توسعه بايد ۲۶هزار ميليارد تومان در بخش مخابرات و ICT هزينه شود تا ضريب نفوذ اينترنت به ۳۵درصد و تلفن همراه به ۵۰درصد برسد.
پى نوشت ها:
۱- نگاهى نو به مفاهيم توسعه، ولفگانگ زاگس، فريده فرهى، وحيد بزرگى، نشر مركز، ۱۳۷۷    .
۲- زوال فاصله ها، فرانس كارنكراس، نصرالله جهانگرد و همكاران، دبيرخانه شوراى عالى اطلاع رسانى، ۱۳۸۴
  نظرات ()
مطالب اخیر مکاشفه در مانیفست های یک کارگزار روابط عمومی بازآفرینی اقتصاد رسانه بر پایه مدل‌های نوین کسب و کار کارمزد بانکی حلقه گمشده اجرای بانکداری اسلامی سرمایه‌گذاری خارجی و پدافند غیرعامل راهنمای پرداخت قبض جریمه و سایر قبوض کاش همه مثل شیر کار کنیم شکل گیری مفهوم جدیدی از اسپانسری ورزشی در حمایت بانک سامان از والیبال ملی موردکاوی راهبردهای بانک سامان در عرصه مسئولیت‌های اجتماعی نقش کارکنان بانک در تحقق و رشد EPS روند آینده رقابت و تقسیم بازار در نظام بانکی ایران
کلمات کلیدی وبلاگ بانکداری الکترونیکی (٢٠) مدیریت فناوری اطلاعات (۱٤) ایران (٧) مدیریت (٧) بانک (٦) برند (٥) برندسازی (٥) امنیت اطلاعات (٤) شبکه اجتماعی (٤) تجارت الکترونیکی (٤) اینترنت (٤) معرفی کتاب (٤) بازاریابی (٤) تبلیغات (۳) مدیریت ارتباط با مشتریان (۳) بانک سامان (۳) روابط عمومی (۳) آموزش فناوری اطلاعات (۳) باشگاه مشتریان (٢) مسئولیت اجتماعی (٢) ویوان نیوز (٢) هویت بصری برند (٢) والیبال (٢) آینده نگری (٢) وب سایت (٢) اپل (٢) فناوری اطلاعات (٢) اقتصاد (٢) نمایشگاه (٢) نوروز (٢) زنجیره تامین (۱) پروژه (۱) فناوری (۱) گوگل (۱) بیمه (۱) سازمان (۱) آزادی (۱) ایرنسل (۱) انسان (۱) موبایل (۱) دانمارک (۱) شبکه (۱) موتورهای جستجو (۱) زبان فارسی (۱) مدیریت استراتژیک (۱) هوش تجاری (۱) بانکداری (۱) داده کاوی (۱) سهام (۱) میهن (۱) پیام نوروزی (۱) استخدام (۱) سود (۱) گردشگری الکترونیک (۱) رسانه های دیجیتال (۱) ارسال ایمیل گروهی (۱) آینده پژوهی (۱) تخفیف (۱) بانکداری اسلامی (۱) سرمایه گذاری (۱) سخت افزار (۱) الکامپ (۱) پرداخت قبض (۱) مانیفست (۱) فرنود حسنی (۱) استیو جابز (۱) eps (۱) مدیریت رسانه (۱) جابز (۱) نشان تجاری (۱) re-branding (۱) نرم افزار خبرنامه الکترونیکی (۱) پدآفند غیرعامل (۱) بازاریابی ایمیلی (۱) کارمزد (۱) کسب وکار (۱) قبض (۱) brand (۱) قبض جریمه (۱) مسئولیت پذیری (۱) ویوان فیس (۱) vivanface (۱) سمپلینگ (۱) حقوق فناوری اطلاعات (۱) شهرت نام تجاری (۱) بانک آینده (۱)
دوستان من Iran Brand News Iran Market News اخبار IT اخبار اقتصادی ایران آذر آموزش ارتباطات و مدیریت رسانه ارزش افزوده استخدام و کاریابی آگهی رایگان آموزش تجارت الکترونيک آموزش زبان انگلیسی آموزش مديريت فناوري اطلاعات ايران آي تي ايران جديد ايران مهر ايزو 9000 آينده نگر برندسازی (Branding) به انديش پایگاه جامع اطلاع رسانی مدیران پندهای مدیریت و فناوری اطلاعات تولید ناب جدیدترین اخبار فناوری اطلاعات چهارراه تبليغات خاطرات يک مدير دانشجويان IT تهران جنوب دانشجويان IT شيراز دانشجويان IT صنعتي شريف دانشجويان IT قزوين دانشجويان IT مشهد دانشجويان ايراني هلند دانشجويان فناوری اطلاعات بيرجند دکتر بزرگمهر دنياي مجازي راه حلی برای آینده راهنمای خرید کالا و خدمات روزنامه فناوران اطلاعات روزنوشت رویدادهای مدیریت و فناوری اطلاعات زرتشت زمان بی کرانه، ايران جاودانه سامانه آموزش الکترونیکی رهنما سايت و موتورهاي جستجو سورس کد سينا ديلي شرکت فناوری اطلاعات سامان شوش سيتي صنایع ۸۴ علمي و پژوهشي فرهنگ سازمانی فرهنگ لغات مدیریت و فناوری اطلاعات فرهنگ، مدیریت، و کسب و کار در ایران فناوري اطلاعات فناوری اطلاعات گرگان فناوری اطلاعات و ارتباطات فورم دانشجويان IT مشهد قوانين تجارت، کسب و کار و سرمايه گذاري كاردانان کارگاه های مدیریت و فناوری اطلاعات کامپيوتر و فناوري اطلاعات کايزن کتاب های مديريت و فناوري اطلاعات کتابهای مدیریت و فناوری اطلاعات کتب رایگان کامپیوتری کمیته علمی مدیریت دولتی کنفرانس بانکداری الکترونیکی گـــــــروه آمـــوزش ابتدایــــی گروه مديريت پارس درگاه گروه مدیریت فناوری اطلاعات گشت و گذار در اینترنت لحظه ها را با تو بودن 2 لیست قیمت ماني ثابت ماهنامه عصر فناوري اطلاعات متدولوژی شش سیگما محصولات و خدمات فناوری اطلاعات مدرسه هوشمند ایرانی مدل های موفقیت در مدیریت مديران برتر مديرستان مديريت بازرگاني مديريت تحول مديريت حلقه مفقوده مديريت دانش مديريت دانش سازماني مديريت صنايع و بهره وري مديريت کيفيت مديريت منابع انساني مديريت نوين مدیران ایران مدیریت بانکداری الکترونیکی مدیریت برتر مدیریت تجارت الکترونیک مدیریت تحول مدیریت دانش مدیریت روابط عمومی الکترونیکی مدیریت زنجيره تأمين مدیریت نگهداری و تعمیرات برپایه تجارت مدیریت نوین مرکز مشاوره مديريت مشاغل مدیریت و فناوری اطلاعات مطالب جالب پيرامون مديريت مقالات انجمن علمی مدیریت بازرگانی مقاله های علمی درباره مدیریت و اموزش مهندس عماد هنرپرور مهندسي صنايع مهندسي صنايع و مقالات دروس آن مهندسی صنايع تهران جنوب مهندسی صنایع مهندسی صنایع نشتی از افکار روزانه نگاهی بر تجارت اينترنتی نوین بانک هنر هشتم هوش مصنوعي وب سايت شخصي فرنود حسني وب نوشته های...از شهرستان دشتی وبلاگ اميد جهانشاهی وبلاگ شخصی فرنود حسنی وبلاگ فرزاد حسنی وبلاگ کارکنان بانک صادرات وبلاگ گروهی کتابداران ایران ویوان نیوز(اخبار برند) اخبار برند برند نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی نرم افزار ارسال ایمیل گروهی نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی، ایمیل مارکتینگ و ارسال ایمیل گروهی پرداخت قبض جریمه پرداخت قبض پرتال زیگور طراح قالب