نوشته شده توسط: لاري واكر
از اينكه جهان، در ميانه عصر اطلاعات قرار گرفته است آگاهي بسياري داريم و مي‌دانيم كه هر كس در دريايي از اطلاعات غرق است كه توان بهره‌گيري از آنها را ندارد. ولي ما اطلاع نداريم كه وارد دوره تازه‌اي شده‌ايم كه عصر دانش است، و اين عصر گرچه جديد است، ولي حجم دانش در آن آنقدر زياد است كه استفاده تام و تمام از آنها از قدرت ما خارج است. وقتي كه علمي ارائه مي‌شود كه ما توان درك آن را نداريم آن علم براي ما جز يك سر و صدا چيزي ديگر نمي‌تواند به حساب آيد. درست مانند پارازيتي كه مي‌شنويم ولي از مفهوم و معني آن بي‌خبريم، و كاربرد آن را هم نمي‌دانيم. اكنون وظيفه ما بعنوان انسان‌هاي فعال عصر دانش اين است كه به اين سر و صداها تسلط پيدا كنيم و آنها را طوري سازمان و شكل بدهيم كه براي عموم قابل درك و استفاده شوند.
خوشبختانه، تكنولوژي امروز ما را در انجام اين مهم ياري بسيار مي‌دهد. اين تكنولوژي‌ها كه معروف به سيستم‌هاي پيچيده و مبتني بر دانش هستند، در حال حاضر در كاربرد كامپيوتري در زمينه‌هاي مختلف و در سراسر جهان مورد استفاده هستند و راه‌حل‌هاي مؤثري براي كليه مسائل ارائه مي‌دهند. خودروهاي بسيار عظيم و سنگين را در بزرگ‌راه‌ها هدايت مي‌كنند؛ براي قربانيان حريق تختخواب مخصوص طراحي مي‌كنند. پيشنهادات را بررسي و ارزيابي مي‌كند؛ به تيم‌هاي فروشنده كالا آموزش مي‌دهند، طرح درس استادان دانشگاه‌ها را شكل مي‌دهند، و جنايتكاران را بازجويي مي‌كنند.
در جهاني كه اطلاعات بي‌فايده و خالي، آزادانه جاري است، اين تكنولوژي با قراردادن دانش در يك ميدان قابل استفاده، زمينه مساعدي بوجود مي‌آورد. اين تكنولوژي با تخصص، ارزش‌يابي، روش‌ها، مراحل، و مقرراتي را كه در يك سيستم تلفيق شده‌اند، خوب كار مي‌كند و استفاده از آن آسان است و امكان مي‌دهد كه مسائل و مشكلات در فواصل زماني معيني كه معمولاً ضروري است، حل شوند.
اين صلاحيت و قابليت، مفاهيم نيرومندي را عرضه مي‌كنند. از اين طريق است كه ماشين‌هاي محاسبه، ما را از زحمت كار حساب خلاص مي‌كند. اين مسائل و ابزارها ما را از كارهاي فكري روزمره رها مي‌كنند. تكنولوژي تخصص را از خود و يا سازمان كسب مي‌كنند و امكان استفاده همگان را از آن تخصص فراهم مي‌آورد. به جاي اينكه براي پيدا كردن راهي براي حل يك مسئله، كتابها را زير و رو كنيم، فرمول‌ها و روش‌هاي مختلف و مراحل چندگانه را انجام دهيم، فقط با در اختيار داشتن سيستم مناسب براي كامپيوتر شخصي خود، و پيروي كردن از مقررات آن، مسائل را بسادگي حل مي‌كنيم، نتايج حاصل ممكن است خيلي عميق‌تر از آن باشد كه ظاهراً مي‌بينيم: راحت شدن از كارهاي وقت‌گير روزانه فرصتي بدست مي‌دهد تا در مورد مسائل مهم‌تر و دشوارتر تمركز فكري داشته باشيم؛ و واقعاً به سطحي بالاتر از امور جاري روزانه بينديشيم.
مع‌الوصف بايد ديد كه چرا استفاده از اين تكنولوژي وسيع‌تر نيست؟ در شركت خود ما در حدود چهل راه‌حل براي مسائل صنايع مختلف طراحي شده است. نتيجه‌اي كه ما از اين كار گرفته‌ايم اين است كه تهيه اين راه‌حل‌ها كند و سنگين بوده است، زيرا ملزومات و مقدمات كار بموقع آماده نشده و در جاي خود قرار نگرفته بودند. (بويژه اينكه دانش مربوط به اين راه‌حل‌ها بطور مؤثر سازمان‌دهي نشده بود). مسلم است كه اگر سازماني نتواند تخصص مربوطه خود را جمع‌بندي و يكپارچه نمايد و بر آن هماهنگي‌ها و سازش‌هاي لازم را بوجود آورد، چگونه مي‌تواند آن‌ را اتومات و خودكار نمايد؟ چنين بود كه تأخيرهاي غير لازم اجتناب‌ناپذير شدند و اكثر وقت‌ ما صرف سازمان‌دهي دانش شد تا كدگذاري تخصص. بهر حال بسياري از مشتريان اظهار داشتند كه روش ما در سازمان‌ دادن دانش و آگاهي آنها في نفسه مفيد بوده است.
ما از اين تجربه ايده‌گران بهائي بدست آورده‌ايم: براي اين كه بتوانيم در دانش ديگران بطور مؤثر سهيم و شريك باشيم (دانش حرفه‌اي‌ها: پزشكان، معلمين، وكلا، مهندسين، روزنامه‌نگاران و نمايندگان دولتي و غيره) بايد دانش خودمان را براي استفاده سازمان‌دهي كنيم.
سازمان دادن دانش به منظور استفاده از آن، بدين معني است كه برنامه‌هاي كار و روش‌هاي پردازش اطلاعات را براي كليه امور استراتژيك كه مبتني بر دانش هستند، نه تنها در داخل سازمان متبوعه، بلكه در سراسر صنعت مربوطه، مورد بررسي و ارزيابي قرار دهيم و وسيله مناسب ارتباط در بين مراحل كار را بوجود آوريم. مهم‌تر از همه اينكه دانش و تخصص جمع‌آوري شده را به نحوي يكپارچه و بسته‌بندي نمائيم كه ديگران هم بتوانند بسادگي از آن اقتباس نموده و آن را بكار ببرند. فرض كنيد اگر مسئله رزرو بليط مسافرت از يك شركت بين‌المللي بزرگ هواپيمايي در بين باشد، آيا مي‌توان با نامه‌نگاري و ارتباط اداري در زماني مناسب به اين هدف دست يافت؟
اگر رزرو بليط در چنين وضعي باشد كار افراد و سازمان‌هائي كه هر روز بايد دست به مسافرت بزنند بسيار مشكل خواهد شد. خوشبختانه صنعت هواپيمائي اين كارها را به خوبي سازمان‌دهي نموده و تنظيم كرده است، به نحوي كه هر كسي مي‌تواند در هر زمان كه بخواهد بليط پرواز را رزرو نمايد و نيازي به نامه‌نگاري و اتلاف وقت نيست. براي نشر دانش هم بايد چنين سازمان‌دهي وجود داشته باشد.
آيا بهتر نيست كه هر وقت كسي را براي بازاريابي شركتي استخدام مي‌كنند، در همان روز اول و در اسرع وقت اطلاعات شركت را تماماً در اختيار وي بگذارند؟ (مانند ليست مشتريان، استراتژي بازاريابي، خط توليد، خدمات و غيره). حتي بهتر از همه اين است كه همان كار مفيد جديد بازارياب را با محصولات و خدمات شركت طوري مجهز نمايند كه قادر به ارزيابي محصولات و تطبيق آنها با نيازمندي مشتريان گردد. هم‌چنين آيا بهتر نيست كه يك معلم جايگزين قادر باشد كه يك كلاس را با همان راحتي و رواني معلم اصلي اداره و تدريس نمايد؟ البته اين توانائي فقط بخاطر اين باشد كه معلم رزرو به موضوع درس، اهداف آموزشي، وضع كلاس، طرح درس، گزارش پيشرفت آموزش و غيره كاملاً آگاهي و تسلط دارد، و آيا بهتر نبود كه پزشكان و وكلاي دعاوي از آخرين روش‌هاي پزشكي و آخرين سيستم قضائي و مراحل تصميم‌گيري آگاهي‌هايي مي‌داشتند؟
يافته‌هاي مهندسين دانش كه با محيط علمي چنين تكنولوژي را قابل دسترس كرده است، به ما كمك مي‌كند تا به اين سطح از علم برسيم، تكنولوژي‌ها و متدولوژي‌هاي جديد در مسائل مدرن امروز ما را قادر مي‌سازند كه دانش خود را براي استفاده سازمان‌دهي كنيم. دانش سازمان يافته، مردم و نهادها را براي كارهاي خوب و سرمايه‌گذاري به موقع و مؤثر در موقعيت‌هاي بهتري قرار مي‌دهد. وقتي كه عمل خوب به كانال تكنولوژي مي‌افتد، براي تمام كساني كه به آن نياز دارند، قابل استفاده خواهد شد. مولد بودن و آموزش دادن، نيازهاي يكساني دارند. تكنولوژي مردم را در راس آنچه كه آنان لازم است بدانند نگه مي‌دارد، و آنان را براي استفاده از آن آماده مي‌كند، از طريق ترغيب به پيشرفت تدريجي است كه يك محيط كار با مديريتي كه كيفيت تمامي كارها را در يكديگر ادغام كرده است بوجود مي‌آيد.
سازمان‌دهي دانش به منظور استفاده از آن، يك دگرگوني مهم در كيفيت نتايج ببار مي‌آورد، كه از هر كسي انتظار مي‌رود. اين وضع بايد در چنان سطحي صورت گيرد كه تمامي توجه و منابع را بر آن متمركز سازيم تا مطمئن شويم كه اين وضع بصورت كاري مشترك براي قرن بيست و يكم در خواهد آمد. انضباط و نظم در كار سازمان‌دهي دانش يك اساس است. بايد آن را به كودكان آموخت. و در تمامي دوران بزرگسالي هم بصورت يك روش جاري ادامه داد. بايد هر كسي دانش خود را براي استفاده سازما‌ن‌دهي كند. سازمان دادن دانش به منظور استفاده بردن ديگران از آن، بايد براي هر كسي يك عهد اتوماتيك باشد.
به عنوان آينده‌انديش،‌ و فعال در حوزه‌هاي دانش، مسئوليتي خطير بر دوش خود داريم. ما به قرن بيست و يكم نزديك مي‌شويم و اين وظيفه روز بروز سنگين‌تر مي‌شود. بايد «صنعت پردازش معلومات» را بوجود آوريم، تا به سازمان‌دهي معلومات اختصاص داشته باشد. بايد مهندس سازمان‌دهي، مهندس تجارت، مهندس اجتماعي، و مهندس خانواده باشيم. بايد دانش محيط زيست و ابزار كار اين دانش را فراهم آوريم. دانش سازمان يافته را بايد انتشار داد، اندازه گرفت و اتوماتيك كرد، تا براي همگان قابل استفاده باشد.
«آلفرد نورث وايت هد» گفته است «پيشرفت در يك تمدن را مي‌توان با تعداد كارهائي كه بدون فكر و تأمل صورت مي‌گيرد، ارزيابي نمود». ما بايد خود را به اين موضوع اختصاص دهيم. بايد سر و صداها را به دانش سازمان يافته تبديل كنيم.

پي‌نوشت‌ها
.
Larry walker. President of PEAK solution as well as president of Knowledge Management . Ine. Minneapolic. MN.
.
PEAK Solutions and Knowledge Management.
.
Alfred North Whitehead.