فرنود حسنی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ فرنود حسنی
آرشیو وبلاگ
      مدیریت فناوری اطلاعات (IT Management)
تغییر مدل تجاری و درآمدی شرکتهای اینترنتی در جهان نویسنده: فرنود حسنی - دوشنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٥

 

نویسنده: عماد هنرپرور

بهانه ای برای آغاز

بنا به اظهار مجله "تکنولوژی اطلاعات"، دسامبر سال گذشته سایت AOL شاهد سقوط 15 درصدی ترافیک خود به نسبت زمان مشابه در دسامبر سال 2004 بود. این در حالی بود که تمامی پورتالهای صاحب نام دیگر با رشد خوبی در میزان ترافیک و تعداد بازدید خود مواجه بوده اند. رویکرد شرکت AOL کمی به نظر کهنه و نخ نما می نماید و شاید این دلیلی بر سبقت رقبای این سایت که بسیار بهتر از شیوه های پر زرق و برق تبلیغاتی استفاده می نمایند، باشد. شرکتهایی مانند گوگل، MSN و یاهو که از خود پویایی بیشتری در راستای جذب کاربران بیشتر نشان داده اند.AOL که شرکتی منشعب شده از غول رسانه ای آمریکا، موسسه تایم وارنر، می باشد، در حالی کاهش ترافیک خود در ماه مورد نظر را شاهد بوده است که از سوی دیگر یاهو در همین بازه زمانی با 20 درصد رشد ترافیک خود را به حدود 36 میلیون بازدید یکتا رسانده است.  البته AOL کماکان با ترافیکی معادل 16 برابر پرشین بلاگ، پرترافیک ترین سایت ایرانی، پرترافیک تر از بسیاری پورتالها من جمله پورتال اینترنتی شرکت مایکروسافت، MSN، می باشد. البته با در نظر گرفتن بازدیدهای اجباریی که مشترکان فراوان خدمات اینترنت ADSL و Dial Up این شرکت صورت می دهند. (منبع آماری: وب ماتریکس)AOL که در سالهای اخیر نام تجاری قدیمی خود را (امریکا آنلاین) عوض نموده است، به ظاهر در حال دسته پنجه نرم کردن با مشکلات ناشی از انتقال زمینه درآمدی و مدل تجاری خود است. در واقع صاحبان این شرکت سعی دارند سهم بیشتری از بازار پر رونق تبلیغات اینترنتی آمریکا در درآمدهای خود داشته باشند، درحالیکه همانطور که ذکر شد عمده سود این شرکت در حال حاضر از فروش فراگیر خدمات اینترنت در آمریکا و کانادا می باشد. کاری پر دردسر و با حاشیه سودی بسیار پایین که ناشی از رقابت سنگین دهه های گذشته در این منطقه است.

شرکت تایم وارنر از مجموعه های مشهور رسانه ای است که با ایده قدیمی ثروتمندان یهودی که آرزوی تصاحب رسانه ها را دارند، با قصد سلطه بر رسانه نوین یعنی اینترنت، تشکیل شده است. در هدف اولیه خود این شرکت موفق بوده است و گواه آن ضریب نفوذ بلا منازع و سهم بازار بی رقیب این شرکت در میان مصرف کنندگان اینترنت از طریق خطوط تلفن است. ولی مدلهای درآمدی شرکتهای اینترنتی از سالهای اولیه دهه نود تا کنون واقعا ناباورانه عوض شده است. تغییراتی که ما در ایران نیز به مرور در حال مشاهده هستیم.با این مقدمه می خواهیم به بررسی وضعیت بازار فن آوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در خارج و داخل کشور بپردازیم.  

عرصه قدیمی،  رقبای جدید

شرکتی مانند گوگل در آمریکا روی به فروش اینترنت پرسرعت رایگان جهت کسب ترافیک زیرساختی، برای پیشبرد برنامه های تبلیغاتی خود است و تهدیدی جدی برای AOL محسوب می گردد. ابزار عمده گوگل که برگ برنده این شرکت نیز محسوب می گردد استفاده از تکنولوژی بی سیم است که در چند سال اخیر دستخوش تحولات فراوانی بوده و توانسته خود را به عنوان یک راه حل ارزان، پیشرفته و مطمین ارتباطی معرفی نماید. مزیت قابلیت حمل بودن را هم اگر به این مجموعه اضافه نمایید به مشترکان حق میدهید. از طرفی گوگل با چند سال تحقیق در این زمینه در زیر مجموعه گوگل ارث (Google Earth) مصمم به استفاده تجاری از سرویس های ارزش افزوده چنین خدماتیست و این می تواند به معنی مرگی تدریجی برای شرکتهایی که سالها انرژی خود را صرف فروش خدمات اتصال به اینترنت نموده اند باشد.

البته AOL نیز از دیرباز متوجه بازار جدید شده بود و رد پاهایی هرچند ناقص و بسیار ضعیف از خود بر جای گدشته است. برای مثال خرید سایت DMOZ که یک دایرکتوری ویرایش شونده توسط کاربران بصورت داوطلبانه است و در سالهای اول عمر خود شاهد رشد بسیار چشمگیری بود. ولی به اعتقاد نگارنده عملکرد بسیار ضعیف سالهای اخیر و ناامید کردن کاربران امروزی که با مشاهده سرویس های بسیار جذاب شرکتهای یاهو و گوگل کم تحمل و پر انتظار شده اند، عملا به پیکر نیمه جانی تبدیل شده است که منتظر عبور اسب تازان پروژه مشابهی از سوی این شرکتها از روی جنازه خود است.

شکست دیگر AOL در این حوزه پروژه خرید و توسعه NetScape بود که در رقابت با غول نرم افزاری جهان، یعنی مایکروسافت، شکل گرفت. در دعوای حقوقی بین این دو شرکت که نزدیک به دو سال در دادگاه فدرال آمریکا در جریان بود نهایتا حکم به سود نت اسکیپ رقم خورد ولی در واقع این شرکت به علت عدم توانایی تحمل فشار رکود فروش در همین دوره آسیب بسیاری دید. امید کردستانی مدیر اجرایی ایرانی تبار فعلی شرکت گوگل در آن زمان مدیر فروش شرکت نت اسکیپ بود و تلاشهای بسیاری برای یافتن سهم بازار بیشتری برای مرورگر ساخت این شرکت کرد که به علت انحصار بلامنازع مایکروسافت بر بازار سیستم عاملها چندان موفق نبود.

 رویکرد دیگران

دهه نود تمامی شرکتهای حوزه فاوا در حال ترسیم آینده بازار و تقسیم بندی ها و جای گیری های استراتژیک رقبای خود بودند. عمده نگاهها ابتدا به شرکتهایی نظیر مایکروسافت، IBM، وری ساین (VeriSign) و AOL بود که اغلب با قدرت مالی خود به نظر خارج از دسترس می رسیدند. در رده دوم شرکتهایی نظیر یاهو، آمازون و حراجی EBay جلب توجه می کردند و داستانهای رشد سریع آنها و شروع تقریبا از نقطه هیچشان همه جا نقل می شد.

به عبارت دیگر در این دوره مسایل مورد توجه بازار، سرمایه های زیرساختی نظیر شبکه وسیع دسترسی به اینترنت AOL، زیرساخت انحصاریی نظیر دامنه های اینترنتی وری ساین و یا انحصار مایکروسافت بر کامپیوترهای خانگی بود و در مرحله دوم خلاقیت و نوآوری شرکتهای کوچک تر، ولی با کمی تردید و ناباوری. از دید محصولات نیز روندی تقریبا به این شکل طی شد که در ابتدا اصلی ترین کالایی که مبادله می شد زیر ساختهای نرم افزاری و سخت افزاری و خدمات دسترسی به شبکه جهانی بودند. سرویس های ارزش افزوده نیز بیشتر برای همین خدمات تصور می شدند. حراجی ها و فروشگاههای الکترونیکی کمی بعد به این بازی اضافه شدند و تجارت الکترونیکی رونقی گرفت ولی بیش از حجم مبادلات بر روی اینترنت، هیاهو داشت! آرام آرام خدمات آنلاین هم به سبد خرید کاربران اضافه شد و در آن میان خدمات بهداشتی و پزشکی جایگاه اول را کسب کرد. از همین دوره به بعد تولید محتوا ارزش خود را به دست آورد. اما انقلاب واقعی بعد از بحران دات کامها که با رکود شدید بازار فاوا آغاز و با موجی از ورشکستگی شرکتها و زیانهای فراوان سهامداران همراه بود با رونق خارج از تصور تبلیغات آنلاین و پیشرفت غیر قابل باور رهبر این صنعت، یعنی گوگل، شکل گرفت.

 زمانی برای تغییر

اکنون زمان مناسبی برای تجدید نظر در مدل درآمدی شرکتهاست! شرکتهای بزرگ چنان توجه شان به تبلیغات آنلاین جلب شد که گویی به تازگی معدن طلایی را کشف کرده اند که دیربازی بر روی خاک نابارور آن به کار طاقت فرسای کشاورزی و زراعت پرداخته باشند! گوگل با موتور جستجوی ساده و کارآمدش محبوب دل کاربران آنلاین و ترافیک سنگین جستجوهایش نیز بستر درآمد عظیم تبلیغاتش شد.

ولی گوگل فقط به سود تبلیغات بسنده نکرد. هدف بعدی مدیران این شرکت بازار بورس و سرمایه سفته بازانی بود که می توان گفت مدتها بود از شرکتهای خدماتی وب نظیر msn و یاهو قطع امید کرده بودند. سهام شرکت با ارزش اولیه 75 دلار وارد بازار نزدک (Nasdaq: GOOG) شد و ظرف 18 ماه به بیش از 470 دلار رسید. این در حالی بود که شرکتهای یاد شده یاهو و MSN دو سال رکود را شاهد بودند. گوگل سعی نمود هر روز کاربران خود را با خبر تازه ای شگفت زده نماید و در بسیاری از موارد نیز مانند راه اندازی سرویس ایمیل GMail با شکستن تابوی فضار کم برای صندوقهای پستی کاربران، در این کار موفق شد. مدیران ارشد شرکت هر سال اعلام می نمایند که تنها 1 دلار حقوق سالانه از شرکت دریافت خواهند کرد و چشم به رشد قیمت سهام در اختیارشان خواند دوخت. سهامی که دو عضو موسس گوگل را به لیست 20 فرد پولدار دنیا اضافه نموده است. یاهو شاید نزدیکترین رقیب گوگل در تبلیغات باشد. درآمد ناخالص این شرکت از تبلغات در سال 2005 بالغ بر 5.2 میلیارد دلار و گوگل در همین سال 6.1 میلیارد دلار بود. با این تفاوت که گوگل تنها نصف یاهو (حدود 10 هزار نفر در سراسر جهان) کارمند دارد! واین باعث شده است که سود ناخالص گوگل 1.5 برابر رقیب خود باشد و سهام یاهو همچنان بحران زده شاهد رشد هر روز گوگل باشد.شرکت های دیگری نیز توانستند از مزیتهای مختلف خود در رابطه با این صنعت استفاده ببرند. مانند CNET از محتوای تحلیلی و تخصصی خود، پورتال منطقه ای Lycos از دسترسی به مشتریان محلی خود و یا مایکروسافت با استفاده از توانایی نصب نیمه اجباری پیام رسان خود (Messenger MSN) بر روی تمام سیستم عامل های ویندوز.

 در ایران چه گذشته است؟

در کشور ما تقریبا اولین تلاشهای حرفه ای در زمینه ارایه خدمات شبکه به کاربران خانگی، در سالهای 72 و 73 با راه اندازی چندین شبکه BBS آغاز شد. در سالهای 76 و 77 همزمان با ورود اینترنت به سبد خانوار مردم عادی و فعالیت ISP ها، سالهای اوج رونق BBS ها و سپس افول سریع آنها را شاهد بودیم. BBS ها جز در یکی دو سال اخیر فعالیتشان می توان گفت برای صاحبانشان سود ده نبودند. سرویسهای ارزش افزوده بسیاری نیز بر روی آنها تعریف نشد.

اینترنت با هزینه های ساعتی 1800 تومان و یا سرویس های حجمی کیلوبایتی 4 الی 6 ریال به مشترکان فروخته میشد. این چشم انداز سود بسیار خدمات ارایه شده توسط ISP ها بود. این مراکز با امید سود سرشار ظاهری بر خلاف شرایط سخت زیرساختاری، چه از لحاظ مخابراتی و چه از لحاظ فرهنگی و حتی قوانین کشوری، به سرعت ایجاد می شدند و به رقابت با یکدیگر می پرداختند. ورود مهمان جدیدی به نام کارت اینترنت فصل جدیدی از رقابت بین این شرکتها را باز نمود. رقابتی که تا پیدایش اولین کارتها قیمت را تا 500 تومان ساعتی کاهش داده بود.

کارت اینترنت دو مبحث جدید را باز نمود: یکی بازاری جدید برای توزیع کنندگان و واسطه ها و دیگری توانایی آسانتر فروش برای ISP ها در خارج از محدوده های جغرافیایی خود. نتیجه کاهش قیمت ها تا حد سرویس های ساعتی 200 تومان بود و سهمی غیر منطقی برای واسطه های توزیع که عملا قیمت نهایی را برای ISP ها به زیر 100 تومان می رساند.

فصل بعدی در بازار ارایه خدمات اتصال به اینترنت مرگ شرکتهای کوچک و باقی ماندن سرویس دهندگان بزرگ نظیر ISP های قوی تر، PAP ها و غیره بود. ولی مساله ای که درکش برای همگان ساده شد این بود که ارایه صرفا خدمات دسترسی و زیرساختها نمی تواند کسب و کار پردرآمدی باشد. سرویس های ارزش افزوده از ویدیو کنفرانسینگ گرفته تا شبکه های بازی (GameNet) بصورت طرحها و پیشنهادها (Proposal) زاده شده اند، هرچند تا کنون چندان اثر حیاتی از آنها ندیده ایم.

در زمینه سرویس های تحت وب نیز از طراحی وب سایت و خدمات ثبت دامنه می توان به عنوان اولین تجارتهای ایرانی نام برد. ده ها تلاش نیمه و یا غیر موفق در زمینه راه اندازی سایتهای تجارت الکترونیکی، حراجی و یا سرویس دهندگان صندوق پستی در سالهای پایانی دهه هفتاد (شمسی)، اغلب با رویکرد فارسی و بومی کردن سرویس ها به چشم خورد. الگوبرداری این جریان ها طبعا از سایت های موفق خارجی بود که تماما به علت مسایلی نظیر عدم وجود زیرساختهای مناسب (مانند بانکداری و پول الکترونیکی، شبکه ارتباطی ملی مناسب و در نتیجه ضریب پایین نفوذ اینترنت و غیره) و یا مشکلات بستر فرهنگی و در نهایت بعضا ناکارآمد بودن فنی سایتها، شکست خوردند.

در واقع این پیش کسوتان سربازانی بودند که می توان گفت به علل یاد شده تلفات جدال به سوی پیشرفت کشورمان محسوب می شوند و نسل جدید سرویس های ایرانی که بیشتر شامل سایتهای دارنده محتوای سرگرمی و یا خبری، و در نهایت فراهم کنندگان خدماتی نظیر انجمنها و وبلاگ ها از روی جنازه کشته شدگان این راه عبور کردند!

 به سوی آینده

پدیده شکاف دیجیتالی را می شناسید. فاصله ای میان کشورهای پیشرفت کرده و کشورهای در حال توسعه در زمینه تکنولوژی اطلاعاتی که به واسطه ضعف حضور منابع و زیرساختهای اولیه دایما خطر افزایش آن در کمین است. این پدیده تبعاتی دارد که باید از برخی از آنها، با آنکه سو هستند، استفاده کرد. یکی از آنها تجارب و نوآوری هاست. متاسفانه ما به اندازه ای از این دانش از رقبای خارجی عقب مانده ایم که واقعا تصور نوآوری برای بازار فاوای ما سخت است. ولی این مساله فرصتی برای کم کردن این فاصله نیز می تواند باشد. یعنی به فکر اختراع دوباره چرخ نباشیم، چرخ پیش از ما ساخته شده است، کافیست از آن الگو برداری نماییم!البته با این سیاست نمی توان تا آخر رفت و پیروز شد. مانند شطرنج بازی که همواره بخواهد حرکت حریف خود را تقلید کند. مساله مهم دیگر یک تعامل فهم و درک است! متاسفانه در ایران خیلی شاهد همگرا شدن کسب و کار ها، که در شکل پیشرفته خود به تلفیق و یکی شدن بنگاه ها منجر می شود، نیستیم. این مساله همانطور که گفته شد کاملا دو طرفه است. شرکتهای بزرگتر اغلب ظرفیت و تحمل بالاتری برای اجرای اموری مانند صرف بودجه های تحقیق و توسعه، هزینه های تبلیغاتی و غیره دارند. از آنطرف بسیار اتفاق می افتد که شرکتهی کوچک با مدل های بدیع و سبک مدیریتی خود در کسب یک سهم بازار جالب توجه و یا ابداع یک تکنولوژی جدید از شرکتهای بزرگتر سبقت می گیرند. درک اینکه این ایده ها در یک مجموعه کوچک احتمالا سریعتر رشد می نماید از سوی شرکتهای بزرگ، و این واقعیت که شرکتهای بزرگ دارای سرمایه هوشمند و قدرت مانور مالی بالاتری هستند از سوی صاحبان مجموعه های کوچک تر، بالاترین درجه بلوغ در بنگاه هاست که بعد از تبادل افکار و مسیر صحیح تجاری به قراردادهای شراکت و به اشتراک گذاشته شدن منابع بازار و سرمایه منجر می شود.

چنانچه درباره مطلب فوق نظراتی داشتید لطفا با ما در میان بگذارید: fava@roozna.com

 منابع خبری:

-          سایت خبری InformationWeek.com

-          سایت مجله فوربس Forbes.com

-          سایت اقتصادی BrandChannel.com

-          سایت ارزیابی WebMatrix.com

-          سایت اطلاع رسانی بورس Nasdaq.com

  نظرات ()
مطالب اخیر مکاشفه در مانیفست های یک کارگزار روابط عمومی بازآفرینی اقتصاد رسانه بر پایه مدل‌های نوین کسب و کار کارمزد بانکی حلقه گمشده اجرای بانکداری اسلامی سرمایه‌گذاری خارجی و پدافند غیرعامل راهنمای پرداخت قبض جریمه و سایر قبوض کاش همه مثل شیر کار کنیم شکل گیری مفهوم جدیدی از اسپانسری ورزشی در حمایت بانک سامان از والیبال ملی موردکاوی راهبردهای بانک سامان در عرصه مسئولیت‌های اجتماعی نقش کارکنان بانک در تحقق و رشد EPS روند آینده رقابت و تقسیم بازار در نظام بانکی ایران
کلمات کلیدی وبلاگ بانکداری الکترونیکی (٢٠) مدیریت فناوری اطلاعات (۱٤) ایران (٧) مدیریت (٧) بانک (٦) برند (٥) برندسازی (٥) امنیت اطلاعات (٤) شبکه اجتماعی (٤) تجارت الکترونیکی (٤) اینترنت (٤) معرفی کتاب (٤) بازاریابی (٤) تبلیغات (۳) مدیریت ارتباط با مشتریان (۳) بانک سامان (۳) روابط عمومی (۳) آموزش فناوری اطلاعات (۳) باشگاه مشتریان (٢) مسئولیت اجتماعی (٢) ویوان نیوز (٢) هویت بصری برند (٢) والیبال (٢) آینده نگری (٢) وب سایت (٢) اپل (٢) فناوری اطلاعات (٢) اقتصاد (٢) نمایشگاه (٢) نوروز (٢) زنجیره تامین (۱) پروژه (۱) فناوری (۱) گوگل (۱) بیمه (۱) سازمان (۱) آزادی (۱) ایرنسل (۱) انسان (۱) موبایل (۱) دانمارک (۱) شبکه (۱) موتورهای جستجو (۱) زبان فارسی (۱) مدیریت استراتژیک (۱) هوش تجاری (۱) بانکداری (۱) داده کاوی (۱) سهام (۱) میهن (۱) پیام نوروزی (۱) استخدام (۱) سود (۱) گردشگری الکترونیک (۱) رسانه های دیجیتال (۱) ارسال ایمیل گروهی (۱) آینده پژوهی (۱) تخفیف (۱) بانکداری اسلامی (۱) سرمایه گذاری (۱) سخت افزار (۱) الکامپ (۱) پرداخت قبض (۱) مانیفست (۱) فرنود حسنی (۱) استیو جابز (۱) eps (۱) مدیریت رسانه (۱) جابز (۱) نشان تجاری (۱) re-branding (۱) نرم افزار خبرنامه الکترونیکی (۱) پدآفند غیرعامل (۱) بازاریابی ایمیلی (۱) کارمزد (۱) کسب وکار (۱) قبض (۱) brand (۱) قبض جریمه (۱) مسئولیت پذیری (۱) ویوان فیس (۱) vivanface (۱) سمپلینگ (۱) حقوق فناوری اطلاعات (۱) شهرت نام تجاری (۱) بانک آینده (۱)
دوستان من Iran Brand News Iran Market News اخبار IT اخبار اقتصادی ایران آذر آموزش ارتباطات و مدیریت رسانه ارزش افزوده استخدام و کاریابی آگهی رایگان آموزش تجارت الکترونيک آموزش زبان انگلیسی آموزش مديريت فناوري اطلاعات ايران آي تي ايران جديد ايران مهر ايزو 9000 آينده نگر برندسازی (Branding) به انديش پایگاه جامع اطلاع رسانی مدیران پندهای مدیریت و فناوری اطلاعات تولید ناب جدیدترین اخبار فناوری اطلاعات چهارراه تبليغات خاطرات يک مدير دانشجويان IT تهران جنوب دانشجويان IT شيراز دانشجويان IT صنعتي شريف دانشجويان IT قزوين دانشجويان IT مشهد دانشجويان ايراني هلند دانشجويان فناوری اطلاعات بيرجند دکتر بزرگمهر دنياي مجازي راه حلی برای آینده راهنمای خرید کالا و خدمات روزنامه فناوران اطلاعات روزنوشت رویدادهای مدیریت و فناوری اطلاعات زرتشت زمان بی کرانه، ايران جاودانه سامانه آموزش الکترونیکی رهنما سايت و موتورهاي جستجو سورس کد سينا ديلي شرکت فناوری اطلاعات سامان شوش سيتي صنایع ۸۴ علمي و پژوهشي فرهنگ سازمانی فرهنگ لغات مدیریت و فناوری اطلاعات فرهنگ، مدیریت، و کسب و کار در ایران فناوري اطلاعات فناوری اطلاعات گرگان فناوری اطلاعات و ارتباطات فورم دانشجويان IT مشهد قوانين تجارت، کسب و کار و سرمايه گذاري كاردانان کارگاه های مدیریت و فناوری اطلاعات کامپيوتر و فناوري اطلاعات کايزن کتاب های مديريت و فناوري اطلاعات کتابهای مدیریت و فناوری اطلاعات کتب رایگان کامپیوتری کمیته علمی مدیریت دولتی کنفرانس بانکداری الکترونیکی گـــــــروه آمـــوزش ابتدایــــی گروه مديريت پارس درگاه گروه مدیریت فناوری اطلاعات گشت و گذار در اینترنت لحظه ها را با تو بودن 2 لیست قیمت ماني ثابت ماهنامه عصر فناوري اطلاعات متدولوژی شش سیگما محصولات و خدمات فناوری اطلاعات مدرسه هوشمند ایرانی مدل های موفقیت در مدیریت مديران برتر مديرستان مديريت بازرگاني مديريت تحول مديريت حلقه مفقوده مديريت دانش مديريت دانش سازماني مديريت صنايع و بهره وري مديريت کيفيت مديريت منابع انساني مديريت نوين مدیران ایران مدیریت بانکداری الکترونیکی مدیریت برتر مدیریت تجارت الکترونیک مدیریت تحول مدیریت دانش مدیریت روابط عمومی الکترونیکی مدیریت زنجيره تأمين مدیریت نگهداری و تعمیرات برپایه تجارت مدیریت نوین مرکز مشاوره مديريت مشاغل مدیریت و فناوری اطلاعات مطالب جالب پيرامون مديريت مقالات انجمن علمی مدیریت بازرگانی مقاله های علمی درباره مدیریت و اموزش مهندس عماد هنرپرور مهندسي صنايع مهندسي صنايع و مقالات دروس آن مهندسی صنايع تهران جنوب مهندسی صنایع مهندسی صنایع نشتی از افکار روزانه نگاهی بر تجارت اينترنتی نوین بانک هنر هشتم هوش مصنوعي وب سايت شخصي فرنود حسني وب نوشته های...از شهرستان دشتی وبلاگ اميد جهانشاهی وبلاگ شخصی فرنود حسنی وبلاگ فرزاد حسنی وبلاگ کارکنان بانک صادرات وبلاگ گروهی کتابداران ایران ویوان نیوز(اخبار برند) اخبار برند برند نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی نرم افزار ارسال ایمیل گروهی نرم افزار تولید خبرنامه الکترونیکی، ایمیل مارکتینگ و ارسال ایمیل گروهی پرداخت قبض جریمه پرداخت قبض پرتال زیگور طراح قالب