فناوری اطلاعات (IT)چيست؟

اطلاعات (Information) نماينده داده‌ها (Data) يا واقعيات خام براي دريافت‌كننده آن مي‌باشد. در واقع اطلاعات يك منبع اصلي از سازمانهاي جديد است. اطلاعات همان فرم قابل استفاده از داده‌ها است كه از راه‌هاي خاصي بدست مي‌‌آيد. به عبارت ديگر اطلاعات ديتاييست كه داراي توضيح و تفسير مي‌باشد.تكنولوژي (Technology) تركيبي از مهارت‌ها و دانش‌ها و توانايي‌ها و مواد و ماشين‌ها و ابزارها است كه انسان از آن براي تبديل كردن و يا تغيير دادن مواد خام به اجناس با ارزش و خدمات استفاده مي‌كند.تكنولوژي اطلاعات يا IT تكنولوژي است كه براي ذخيره كردن و ارتباط برقرار كردن و دستكاري كردن اطلاعات استفاده مي‌شود.سازمانها و موسسات از تكنولوژي در موارد عمومي‌تر و از تكنولوژي اطلاعات در موارد خاص‌تر استفاده مي‌كنند تا مفيدتر و تأثيرگذارتر باشند.

تغيير نقش IT

در اوايل پيدايش IT يعني زماني كه كامپيوترهاي “main framo” مركز جهان بودند سازماني به نام “EDP” بوجود آمد. “EDP” مخفف كلمه “Electronic Data Processing" است و در واقع اين نام تمام كاري بود كه اين سازمان انجام مي‌داد. يعني انجام عمليات بر روي داده‌ها با استفاده از يك وسيله الكترونيكي كه نام آن كامپيوتر است.در اوايل سال 1980 يك انقلاب بي‌سر و صدا اتفاق افتاد. شركت “IBM” اولين كامپيوتر شخصي‌اش را موسوم به “PC” معرفي كرد و نكات فني آن را با جزئيات به عموم آگاهي داد. بنابراين اين امكان را براي ساير شركتها نيز فراهم آورد تا خود را با كامپيوترهاي اين شركت سازگار سازند.اين وسيله در ابتدا تنها در منزل استفاده مي‌شد اما به سرعت در سازمانها و ادارجات و حتي در زمينه‌هاي ساخت و ساز نيز نفوذ كرد.در ابتدا متخصصان “EDP” نمي‌دانستند چگونه با اين پديده مقابله كنند: بعضي‌ها فكر مي‌كردند اين دستگاه به همان سرعتي كه بوجود آمده از بين خواهد رفت. برخي ديگر آن را به طور كلي ناديده گرفتند و عده‌اي ديگر نيز جنگي را بر عليه اين باصطلاح مزاحمها آغاز كردند.بعد از مدتي اين مطلب به وضوح روشن شد كه كامپيوترهاي خانگي باقي خواهند ماند و اين ماشين جايگاه خود را مجدداً در سازمانها بدست آورد.چند سال بعد دو تكامل ديگر اتفاق افتاد: معرفي سيستم رشته‌اي و ديگري شبكه‌هاي مناطق محلي يا “LAN” اين دستاوردها به مردم اجازه داد تا اطلاعاتشان را با يكديگر به اشتراك بگذارند و با هم در گروه‌هاي كاري كوچك يا بزرگ همكاري كنند.اين تكاملها از جنبه ديگري نيز حائز اهميت بود و آن مقابله شركت تازه تأسيس IT با همان شركت EDP بود.در حالي كه شركت قديمي EDP در تمام سازمان خود تنها يك كارمند داشت شركت تازه تأسيس IT مجبور بود با تمام سازمان مواجه شود تقريباً تمام كارمندان در هر رده‌اي يك كامپيوتر اختصاصي متصل به شبكه در اختيار داشتند كارمندان جديدالورود اطلاعات بسيار اندكي راجع به كامپيوتر داشتند و اين در حالي بود كه كاربران سيستمهاي قديمي EDP هركدام در شاخه مربوط به خود متخصص بوده و در استفاده از اين سيستمها بسيار كارآزموده بودند.بنابراين موسسه IT ملزم به برگزاري دوره‌هاي تخصصي مانند كلاسهاي تدريس كامپيوتر شد.به خاطر اصلاح كردن نيروي توليد كارمندان و به خاطر راه‌هاي جديد براي برقرار كردن ارتباط و انجام كارهاي گروهي سلسله مراتب قديمي و بي‌نظم از بين برده شدند و عناويني مانند “Flat Organization” و “Horizantal Department" معمول شد.همچنين استقلال IT به طور شگفت‌آوري افزايش يافت. تقريباً تمام جنبه‌هاي تجارت به كمك تكنولوژي اطلاعات پشتيباني مي‌شد و يا اصولاً برپايه تكنولوژي اطلاعات بنا نهاده شده بود. همينطور كه جنبه‌هاي بيشتر و بيشتري از تجارت توسط IT پوشش داده مي‌شد اين تكنولوژي بيشتر و بيشتر مورد استفاده قرار مي‌گرفت تا اطلاعات بهتري راجع به آن تجارت به دست دهد.مديريت سيستمهاي اطلاعاتي و تجارت هوشيار و ذخيره كردن داده‌ها و بازيابي آنها تبديل به بخشي از لغات معمول مديران تجاري شدند. در همين زمان تكامل تكنولوژيكي ديگري به وقوع پيوست: شبكه‌ها و ديجيتالي شدن ارتباطات راديويي و تلفني و تلويزيونی                                                                                                                                          

مردم با كمك كامپيوترهايشان شروع به كار كردند و به طور مشابهي تكنولوژي ارتباطات ديجيتالی شد. به علت اين همگرايي تكنولوژي بسياري از تشكيلات تصميم گرفتند كه ارتباطات را نيز به دست همان كسي بسپارند كه در رأس فرآيند تجارت اطلاعات مي‌باشد.امروزه IT در بسياري از تشكيلات به هسته تجارت بسيار نزديك و يا حتي جزوي از آن مي‌باشد. اين مطلب حتي در مورد سازمانهايي مانند پست و بيمه و بانكها كه محصولات غيرماديشان بدون IT وجود نخواهد داشت نيز صادق است.براي مثال يك حساب بانكي ساده را در نظر بگيريد. اين يك مسأله كاملاً خيالي است كه هيچ تجلي فيزيكي ندارد و فقط روي ديسكها و در حافظه كامپيوترهاي بانك موجود است. نمونه ديگر بورس اوراق بهادار به شيوه مدرن مي‌باشد كه تمامي معاملات از بيتهاي شناور در شبكه معاملات بورس هستند و باز هم هيچ معامله فيزيكي در بين نيست.در بسياري از سازمانها اين مطلب به وسيله حضور يك نماينده (مامور اطلاعاتي ارشد يا CIO) در تيم مديريتي ارشد منعكس مي‌شود. CIO رييس مديرهاي تكنولوژي و همچنين مديرهاي تجاري است و در واقع رابطهاي بين اين دو است.

در ساير سازمانها نيز كه IT تقريباً يك تابع پايه‌اي است يعني مدير IT نقش خود را به عنوان مديريت سازماني كه به سمت اهداف تكنولوژيكي سوق داده شد ايفا مي‌كند.هم‌اكنون حباب اينترنت در حال انفجار و اقتصاد جهان در حال پسرفت است. تجارتها براي نجات خود از اين بحران و حفظ حيات خود در حال تمركز يافتن بر روي فعاليتهاي هسته‌اي خود مي‌باشد. براي حوزه IT نيز اين زمانها زمانهاي سختي است. زيرا بايد ارزش خود را بيش از پيش ثابت كند.سطح استخدام كارمندان IT منجمد شده و يا حتي كاهش يافته و پروژه‌هاي جديد كمي موجود هستند و سيستمهاي فعلي اول بايد بازگشت سرمايه‌گذاري را نشان دهند. همانطور كه گفته شد تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات جهاني دوران ناخوشايندي را سپري مي‌كند و مديران تكنولوژي در معرض اعتراض اشخاص مالي مي‌باشند كه همواره براي كاهش هزينه‌ها تلاش مي‌كنند.تحت اين شرايط بيش از پيش نياز به متخصصين با اطلاع احساس مي‌شود.

تكامل صنعت IT

صنعت IT بخش بسيار متنوعي از اقتصاد مي‌باشد كه شامل هزاران شركت كوچك متوسط و بزرگ بوده كه به بازارهاي مختلفي خدمت مي‌كنند.يك شيوه نگرش به اين مسأله تمييز دادن و تشخيص دادن سه بخش تمركز يافته بر سخت‌افزار و نرم‌افزار و خدمات مي‌باشد.تا سال 1980 اين سه بخش به صورت عمودي ساخته مي‌شدند. مشتريان از تعداد كم فروشنده‌ها مثل “DEC” يا “IBM” يا “Wang” مجبور به انتخاب يك راه‌حل مختص IT شدند. اين فروشنده‌ها راه‌حلهاي كامل را كه شامل سخت‌افزار و نرم‌افزار و سرويسهاي مربوطه بودند ارائه دادند. به دليل خاص بودن ذاتي راه‌حلهاي IT خريداران به تهيه‌كنندگان خاص وابسته بودند و اين موضوع شانس كمي را براي ساير فروشندگان باقي مي‌گذاشت تا محصولات و يا خدمات خود را ارائه دهند.دو اتفاق باعث تغيير اساسي در اين وضعيت شد: معرفي “Micro Processors" و ديگري ساخت نرم‌افزارهاي استاندارد باز. اين‌دو مورد باعث تغيير صنعت IT از ساختار عمودي به ساختار افقي گرديد.در حال حاضر فروشندگان سخت‌افزار و نرم‌افزار و ارائه خدمات تخصص يافته‌اند.امروزه صنعت IT يكي از پوياترين صنايع در اقتصاد جهاني است. به عنوان يك بخش IT نه تنها ميليونها شغل سطح بالا ايجاد مي‌كند بلكه به ساير موسسات نيز كمك مي‌كند تا نه تنها كاراتر و مفيدتر باشند بلكه باعث نوآوري شوند.و در پايان اينكه IT نه تنها در زمينه كامپيوتر بلكه در زمينه‌هايي از قبيل منابع انساني و سيستمهاي اطلاعاتي و منابع اقتصادي و نيز كاربردهاي فراواني دارد. لازم به ذكر است كه تمامي مطالب عنوان شده تنها بخش كوچكي از مقوله فناوري اطلاعات بود كه به شرح و توضيح چگونگي پيدايش IT پرداخت.