بررسي شاخص هاي توسعه ICT در ايران(2003-2002)

نقش و کارکردهاي فناوري ارتباطات و اطلاعات به عنوان محور بسياري از تحولات جهاني امري انکار ناپذير است. ICT به عنوان يکي از مهمترين ابزارها و بسترهاي توسعه همه جانبه زمينه هاي لازم را براي اداره و مديريت اطلاعات از طريق توليد، پردازش، توزيع و مبادله اطلاعات فراهم مي آورد. دست يابي به يک چهارچوب هماهنگ و جامع از اطلاعاتِ دقيق و بهنگام نيازمند آن است که ابزارهاي لازم براي طي جريان توليد تا مبادله اطلاعات در اختيار کاربران آن قرار گيرد از اين رو بايد با شناخت کاملي از اجزا و ساختارهاي تشکيل دهنده ICT نسبت به ايجاد يا تقويت پايه هاي لازم در جهت گسترش اين فناوري اقدام شود. در اين بين شناخت جايگاه جهاني ايران در عصر ارتباطات و ميزان رشد ابزارهاي فناوري ارتباطات و اطلاعات در مقايسه با ساير کشورها مي تواند راهکارهاي مناسبي را در جهت توسعه شاخصهاي اين فناوري در اختيار     برنامه ريزان کشور ما بگذارد و هشدارهاي لازم را مورد افتادن در ورطه شکاف ديجيتالي که امروزه گريبان گير اکثر کشورهاي در حال توسعه شده است به ما بدهد.

براساس برنامه توسعه تعيين شده از جانب سازمان ملل متحد براي تجزيه و تحليل توسعه ICT  در کشورهاي مختلف چهار شاخص کلي مورد توجه و بررسي قرار مي گيرد. اين شاخصها شامل موارد زير مي باشند:

1-                شاخص قابليت اتصال

2-                شاخص دسترسي

3-                شاخص کاربري

4-                شاخص آزادسازي

هر يک از شاخصهاي مذکور داراي ابزارها و ابعاد گوناگوني مي باشند که با تجزيه و تحليل و بررسي هريک ازآنها مي توان به ميزان توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات در يک کشور پي برد. اين ابعاد عبارتند از :

شاخص قابليت اتصال شامل وضعيت زير ساختهاي فيزيکي براي ICT ازقبيل:

1-پهناي باند اتصال به اينترنت،

2 -تعداد رايانه هاي شخصي،

3 -ضريب نفوذتلفن ثابت و همراه.

 

شاخص دسترسي شامل مشخصه هاي دسترسي از قبيل:

1-تعداد کاربران اينترنت

2-متوسط دريافت

3-هزينه تماس و غيره.

شاخص کاربري شامل محاسبه تبادل اطلاعات از طريق مخابرات و مراکز تبادل اطلاعات اينترنتي 

شاخصهاي آزاد سازي شامل انجام دگرگوني هاي ساختاري براي انطباق و جذب ICT و با توجه به تبادلات و رقابت هاي اينترنتي در بخش مخابرات و ارتباطات کشور.

بر اساس شاخص هاي ذکر شده کشورهاي جهان به سه گروه: کشورهاي در پي توسعه (مثل ايران، پرو، سوريه)،کشورهاي در حال توسعه(مثل امارات متحده عربي) وکشورهاي توسعه يافته يا پيشتاز درفناوري ارتباطات و اطلاعات(مثل نروژ،آمريکا،ايسلند) تقسيم بندي مي شوند. در اين مجال سعي مي شود با نگاهي تحليلي-آماري شاخص هاي توسعه ICT در ايران مورد بررسي قرار گيرند.

1-                تعداد شناسه(Domain) اينترنتي ثبت شده

تعداد سايتهاي اينترنتي راه اندازي شده در کشور مي تواند يکي از شاخصهاي توسعه کاربرد ابزارهاي اطلاع رساني باشد. کشور ما با جمعيت جواني که دارد در دو ساله گذشته سير رشد بسيار بالا و باور نکردني اي را در ثبت شناسه هاي اينترنتي داشته است. اغلب ارگان ها و سازمان هاي دولتي، اکثر شرکتهاي خصوصي و بسياري از افراد حقيقي اقدام به استفاده از سرويس هاي اينترنتي در جهت ثبت شناسه و اجاره فضا کرده اند و برنامه هاي اطلاع رساني خود را از اين طريق دنبال مي کنند. متاسفانه يا خوشبختانه هنوز آمار دقيق و روشني از شناسه هاي ثبت شده براي ايرانيان به علت حجم روز افزون ثبت در اختيار نيست.

2-                تعداد رايانه هاي شخصي

ميزان اقبال عمومي به استفاده از رايانه در کارهاي شخصي و افزايش تعدادPC در ميان مردم و در تمام سطوح سني وموقعيتهاي مختلف جغرافيايي مي تواند به عنوان يکي از شاخصه هاي کاربردي شدن ICT مورد توجه قرار گيرد. طبق آخرين آمار موجود در کشور ما با جمعيتي در حدود هفتاد ميليون نفر تعداد هفت ميليون دستگاه رايانه وجود دارد. يکي ديگر از ابعاد اين شاخص را مي توان به ميزان واردات رايانه هاي شخصي به کشور اختصاص داد. که قطعاُ کشور ما در اين مورد درصد بالايي را بخود اختصاص خواهد داد هرچند که در چند ساله اخير سيرايجاد خطوط مونتاژ رشد چشمگيري داشته است.

3-                تعداد خطوط تلفن

اين عامل کاملاً به عنوان يک عامل محدود کننده براي اتصال و دسترسي به اينترنت محسوب مي شود. از سوي ديگر مي توان ظرفيت توسعه خطوط اينترنت را بر اين اساس برآورد نمود. عموماُ ايجاد شبکه هاي تلفن به هزينه هاي بالايي نياز دارد به طوري که مقدار اين عامل ارتباط مستقيم با درآمد سرانه ملي و منابع دولتي دارد. توزيع جغرافيايي در خصوص مقدار اين عامل بسار اهميت دارند.

جدول 1-مشخصات مخابراتي تا تيرماه 1382

 

ضريب نفوذ

تعداد

رشد

تلفن ثابت

14.20

13249934

30.17%

تلفن ثابت به ازاي خانوار

56.80

------

-----------

تلفن سيار

66.3

2407647

86.6%

ميزان سرمايه گذاري

---------

12605926298هزارريال

----------

4-تعداد کاربران اينترنت

در خصوص تعداد کاربران اينترنت تعداد کاربراني که از يک اشتراک اينترنت استفاده مي کنند مورد توجه قرار مي گيرد. اما در کشور درحال توسعه اي چون ايران انواع ديگري غير از اشتراک مثل استفاده از کافي نتها و نيز دسترسي هاي شراکتي در محاسبات لحاظ مي شوند.

جدول2-تعدادکاربران اينترنتي

تعداد تقريبي کاربران اينترنت

316800

درصد خانوارهاي متصل به اينترنت

2.6%(844800 خانوار)

تعداد مشترکين Dial up

2500000 مشترک

درصد کاربران زن اينترنت

49%

تعداد مشترکين با استفاده از مودم

2500000

تعداد کافي نت هاي تهران

1500

 

5-نرخ مکالمات تلفني محلي

نرخ مکالمات تلفني عامل مهمي براي دسترسي کاربران است. بديهي است در صورت بالا بودن نرخ مکالمات تلفني استفاده از اينترنت براي عموم مردم مقرون به صرفه نخواهد بود.و اين در حالي است که کاربران اينترنت در قبال اتصال به شبکه بايد دو هزينه تلفن و هزينه دسترسي به شبکه را بپردازند. با اين حال تمهيداتي مثل کاهش نرخ خدمات تلفن و کارتهاي اينترنتي در بعضي ساعات شب مي تواند عامل موثري در جذب کاربران به استفاده از شبکه باشد.

جدول3-نرخ اتصال به خدمات تلفن مسکوني

در مراکز تهران،شيراز، اصفهان، تبريز، مشهد

1000000ريال

مراکز بيش از 2000 شماره

/ 0 نظر / 3 بازدید